หนึ่งในมาตรฐานไอเอสโอที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในขณะนี้คือ มาตรฐาน ISO 50001 ระบบการจัดการพลังงานซึ่งเมื่อปี 2563 (ค.ศ.2020) มีผู้ได้รับการรับรองทั่วโลกเกือบสองหมื่นราย และสำหรับองค์กรที่มุ่งมั่นที่จะจัดการกับผลกระทบ การอนุรักษ์ทรัพยากร และปรับปรุงการจัดการพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ มาตรฐาน ISO 50001 คือคำตอบที่ดี
ไอเอสโอได้พัฒนามาตรฐาน ISO 50001, Energy Management Systems – Requirements with Guidance for Use ขึ้นมาเพื่อสนับสนุนองค์กรในทุกภาคส่วนให้มีแนวทางปฏิบัติในการปรับปรุงการใช้พลังงานด้วยการพัฒนามาตรฐานระบบการจัดการพลังงาน (EnMS)
การพัฒนามาตรฐาน EnMS มีพื้นฐานตามรูปแบบระบบการจัดการของการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง และสามารถใช้ร่วมกับมาตรฐานสากลฉบับอื่น ที่รู้จักกันดี เช่น ISO 9001 มาตรฐานระบบคุณภาพ หรือ ISO 14001 มาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ซึ่งช่วยให้องค์กรสามารถบูรณาการการจัดการพลังงานเข้ากับความพยายามขององค์กรโดยสามารถรวมเข้าไปในการปรับปรุงคุณภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อมได้ง่ายขึ้น
ISO 50001 เป็นมาตรฐานที่สามารถนำไปใช้เป็นกรอบสำหรับข้อกำหนดเพื่อให้องค์กรสามารถดำเนินการดังต่อไปนี้
หนึ่งในตัวอย่างขององค์กรทั่วโลกที่ประสบความสำเร็จในการนำมาตรฐาน ISO 50001 ไปใช้ คือ Enigma Industrial Services ซึ่งได้ขยายขอบข่ายการรับรองเพิ่มเติมในระบบการจัดการพลังงานจากเดิมได้รับการรับรองตามมาตรฐานระบบคุณภาพ ISO 9001: 2015 – Quality Management Systems และมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001: 2015 Environmental Management Systems และมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ISO 45001: 2018 Occupational Health and Safety (OH&S) Management ต่อมา องค์กรต้องการความมั่นใจว่าจะมีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง และได้ปฏิบัติตามแผนโอกาสการประหยัดพลังงานของรัฐบาลอังกฤษ (ESOS) ซึ่งเป็นโครงการประเมินพลังงานภาคบังคับสำหรับองค์กรขนาดใหญ่ในสหราชอาณาจักร องค์กรจึงเลือกที่จะนำ EnMS ไปใช้งาน
การพัฒนาและการนำ EnMS ไปใช้ช่วยให้ Enigma Industrial Services มีแนวทางที่เป็นระบบและได้รับการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องในด้านประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การใช้พลังงาน และการบริโภค จึงสามารถต้นทุนด้านพลังงานและของเสียโดยไม่กระทบต่อการผลิตและคุณภาพ รวมทั้งลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมด้วย
แม้ว่าผู้ประกอบการและองค์กรต่างๆ จะสามารถขอรับการรับรองตามมาตรฐาน ISO 50001 ได้เช่นเดียวกับมาตรฐานสากลระบบการจัดการฉบับอื่น แต่ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละองค์กรด้วย บางองค์กรอาจตัดสินใจใช้มาตรฐานนี้เพื่อประโยชน์ที่จะได้รับเท่านั้น ในขณะที่หลายองค์กร ตัดสินใจขอรับการรับรองเพื่อแสดงให้บุคคลภายนอกเห็นว่ามีการนำระบบการจัดการพลังงานไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพโดยมีหน่วยงานรับรองให้การรับรองอย่างเป็นทางการ
องค์กรสามารถร่วมกันปกป้องอนาคตที่ยั่งยืนของลูกหลานด้วยการสร้างความแตกต่างให้เกิดขึ้นจากการนำมาตรฐาน ISO 50001 ไปใช้
ผู้สนใจสามารถศึกษามาตรฐานดังกล่าวเพิ่มเติมได้จากเว็บไซต์ของไอเอสโอ
ที่มา:
1. https://www.iso.org/iso-50001-energy-management.html
2. https://www.quality.org/knowledge/benefits-iso-500012018-energy-management-systems
เมื่อเดือนมีนาคม 2564 ไอเอสโอได้เผยแพร่มาตรฐานใหม่ คือ ISO 50009 ซึ่งช่วยให้องค์กรสามารถจัดทำระบบการจัดการพลังงานด้วยแนวปฏิบัติที่ดีร่วมกันได้ ทำให้องค์กรสาขาที่อยู่ภายใต้องค์กรหลักสามารถใช้ทรัพยากรร่วมกันและมีการทำงานที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น สำหรับตัวมาตรฐานมีโครงสร้างทั่วไปเช่นเดียวกับมาตรฐาน ISO 50001
การนำมาตรฐานระบบการจัดการพลังงาน (Energy Management System: EnMS) ไปใช้ทำให้องค์กรได้รับประโยชน์หลายด้าน เช่น ปรับปรุงประสิทธิภาพด้านพลังงาน ประหยัดพลังงานและค่าใช้จ่าย เป็นต้น และเมื่อมีการนำไปใช้ในองค์กรหลายสาขา ก็จะยิ่งเกิดประโยชน์ทวีคูณ การนำระบบการจัดการพลังงานไปใช้ร่วมกันทำให้สามารถแบ่งปันความรู้และทรัพยากรรวมทั้งความร่วมมือในโครงการประหยัดพลังงานข้ามหน่วยงานต่างๆ ขององค์กรทุกประเภท ทุกขนาด รวมทั้งเอสเอ็มอีด้วย
มาตรฐาน ISO 50009, Energy management systems – Guidance for implementing a common energy management system in multiple organizations มีเป้าหมายในการรวมองค์กรที่มีองค์ประกอบร่วมบางอย่างเข้าด้วยกัน เช่น ซัพพลายเออร์ด้านพลังงาน หรือ สถานที่ทำงาน เป็นต้น เพื่อใช้ประโยชน์สูงสุดจากพลังงานร่วมกัน
ตัวอย่างองค์กรหลายสาขาที่สามารถนำมาตรฐานนี้ไปใช้ เช่น องค์กรที่ปฏิบัติงานในภูมิภาค เช่น เมือง หรือสวนอุตสาหกรรม องค์กรที่อยู่ในภาคส่วนเดียวกัน เช่น การแปรรูปอาหาร การขนส่งระบบราง หรือมหาวิทยาลัย องค์กรที่มีลูกค้าร่วมกันและมีสมาชิกของซัพพลายเชน เช่น ห้างสรรพสินค้าสาขา หรือผู้ผลิตรถยนต์ องค์กรที่เป็นสมาชิกของสมาคมการค้า เป็นต้น
ระบบการจัดการพลังงานเป็นกรอบการทำงานสำหรับการจัดการพลังงานที่ครอบคลุมนโยบายองค์กร เป้าหมาย แผนปฏิบัติการและวิธีการวัดความก้าวหน้า การขยายวิธีการทำงานของระบบการจัดการพลังงานไปยังองค์กรสาขาหลายแห่งจะทำให้เกิดความร่วมมือและเป้าหมายร่วมกันที่จะนำไปสู่การประหยัดพลังงานมากขึ้น และมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ชิเงกิ ซากาโมะโตะ ผู้ประสานงานกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่พัฒนามาตรฐานดังกล่าวระบุว่าตัวอย่างบางอย่างของวิธีการที่มาตรฐานนี้ทำได้นั้นรวมถึงความร่วมมือระหว่างเจ้าของอาคารพาณิชย์และผู้เช่าอาคารหรือซัพพลายเออร์ด้านพลังงานกับลูกค้า ซึ่งมาตรฐาน ISO 50009 มีความยืดหยุ่นเพียงพอที่จะนำไปใช้ในทุกสถานการณ์ที่องค์กรต้องการแบ่งปันวัตถุประสงค์ด้านประสิทธิภาพพลังงานร่วมกัน รวมทั้งในสาขาต่างๆ ของบริษัทขนาดใหญ่หรือกลุ่มบริษัทเอสเอ็มอี
หัวใจสำคัญของมาตรฐานนี้คือการร่วมมือและการแบ่งปันความรู้เพื่อการเพิ่มประสิทธิภาพด้านพลังงานและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
มาตรฐาน ISO 50009 ได้รับการพัฒนาโดยคณะกรรมการวิชาการ ISO/TC 301, Energy management and energy savings ซึ่งมีเลขานุการร่วม คือ ANSI ซึ่งเป็นสถาบันมาตรฐานแห่งชาติของประเทศสหรัฐอเมริกา และ SAC ซึ่งเป็นสถาบันมาตรฐานแห่งชาติของประเทศจีน
ผู้สนใจมาตรฐานดังกล่าวสามารถศึกษาได้จากห้องสมุดสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) หรือสั่งซื้อได้จากเว็บไซต์ของไอเอสโอ ISO Store
ที่มา: